Cardano - Đồng coin sáng giá với công nghệ mới nhất của thế hệ Blockchain 3.0

Ngày: 05/01/2018 lúc 12:12PM

>> Tổng quan về ICO The Key

Cardano, mã token là ADA, là một đồng tiền mới phát hành vào tháng 10 năm 2017, nhưng hiện nay đã leo lên vị trí thứ 5 với hơn 31 tỷ USD vốn hóa trên thị trường, và mức giá của nó tăng một cách chóng mặt: 6000% trong 3 tháng qua. Đồng thời, ngay từ lúc ban đầu phát hành nó đã được niêm yết trên sàn giao dịch Bittrex, một trong những sàn giao dịch lớn và uy tín nhất thế giới. Tất cả những điều này khiến trong vòng 1 tháng trở lại đây, mọi sự tập trung đang đổ dồn về nó. Tuy nhiên, trước khi nó có thị phần 700 triệu USD và có mặt trên CoinMarketcap thì hầu như rất ít người nói về dự án này. Cardano giống như một cậu bạn ở trường trung học, nhút nhát, điểm số trung bình, dở thể thao không ai chú ý tới. Và mười năm sau, bắt gặp anh ấy lái Ferrari trên đường và bạn nhận ra rằng bạn không bao giờ nên đánh giá ai ngay từ đầu. 

Bài viết này phân tích ADA như một nền tảng độc lập đồng thời cũng có sự so sánh tương quan giữa nó và Ethereum cũng như NEO.

>>> Gợi ý: Tiền kỹ thuật số đang là danh mục đầu tư sôi động và mang lại hiệu suất lợi nhuận cao nhất hiện nay. Những chuyên gia của chúng tôi đang phân tích và thẩm định nhiều Altcoins và các dự án ICO khác đầy tiềm năng. Hãy tham gia Group Facebook cùng chúng tôi để tìm hiểu và thảo luận

Cardano được trình bày một cách đơn giản là một nền tảng Blockchain cung cấp các chương trình và các hợp đồng thông minh để pháp triển các dApp (ứng dụng phân quyền). Nhưng ngành công nghiệp này hiện nay đã phát triển rất mạnh mẽ với Ethereum (ưu thế là người đầu tiên trong lĩnh vực và cơ sở người dùng rộng lớn) và Neo (tập trung vào nền kinh tế thông minh), hay ARK (với những cầu nối thông minh và tương tác xuyên blockchain). Vậy thì điều gì khiến cho Cardano trở nên đặc biệt và tại sao nó có thể trở thành một đối thủ cạnh tranh trong lĩnh vực này?

Cardano đang là hiện tượng của thế giới Crypto từ cuối năm 2017

Cardano là nền tảng duy nhất hiện nay sử dụng mã nguồn mở để tất cả các chuyên gia trong lĩnh vực Blockchain và tiền kỹ thuật số có thể tham gia đánh giá và thẩm định về mặt chuyên môn cho nó (peer-reviewed).

(Peer review được dịch thẩm định của đồng nghiệp, là quá trình tự giám sát, đánh giá của 1 hội đồng chuyên gia hoặc các cá nhân uy tín trong lĩnh vực đó nhằm mục đích đảm bảo chất lượng, nâng cao kết quả và tạo ra sự uy tín)

Cardano được biết đến như là đại diện của công nghệ blockchain thế hệ thứ 3. Bitcoin là thế hệ thứ nhất. Ethereum là thứ hai. Ethereum đang dẫn đầu nhưng công nghệ của nó khá thô sơ, và phải dựa vào hệ thống quản trị để nâng cấp và mở rộng. Trong khi đó, các Blockchain thế hệ thứ 3 như Cardano, có lợi thế về sự nhận thức muộn.  Tức là nhờ sự ra đời sau, nó có thể xác định những hạn chế của những dự án trước và có biện pháp để cải tiến cho phù hợp hơn với yêu cầu cuộc sống. Đây chính là con đường mà Cardano đã đi.

Dự án Cardano xuất hiện vào năm 2014, không giống như các dự án khác, họ không bắt đầu bởi một white paper mà là với sự nghiên cứu và hợp tác của một tập thể các chuyên gia hàng đầu, để tìm ra hạn chế của các Blockchain hiện tại. Sau đó họ bắt đầu viết code từ đầu và cố gắng giải quyết từng điểm hạn chế đó. Mỗi giải pháp được đệ trình trong các hội nghị và các chuyên gia sẽ xem xét trước khi đưa nó vào giải pháp tổng thể của dự án.

Qúa trình thẩm định chuyên môn ngang hàng này (peer-review) là vô cùng quan trọng. Hãy nhớ đến sự cố Parity khiến 500,000 ETH bị đóng băng hay sự kiện hack DAO, đây là những hậu quả tồi tệ của việc không chú trọng vào chuyên môn và mã hóa kém. Và hãy hỏi, có bao nhiêu nhà phát triển trên thế giới có thể viết code cho một dự án blockchain hiệu quả? Và có bao nhiêu nhà phát triển có thể tự mã hóa một dự án chất lượng trong một lĩnh vực hoàn toàn mới và một ngành công nghệ hoàn toàn mới? Chắc chắn một điều câu trả lời sẽ ít hơn con số 1380 đồng coin đang được đăng trên CoinMarketcap. Điều này có nghĩa rằng, sự tập trung đã và đang đổ dồn về những dự án mang tính chất lừa đảo, hoặc kém chất lượng. Vậy câu hỏi khác được đặt ra đó là: làm thế nào để biết một dự án là tốt? Một cách như Ethereum đã làm và NEO đang làm đó là đi theo con đường đầy gập ghềnh với những thử nghiệm và những lỗi sai của một quá trình làm theo. Cardano thì khác, nó sử dụng phương thức đánh giá Peer review, và hướng tới giải quyết các vấn đề còn tồn tại của blockchain thế hệ thứ hai.

Trước khi đi vào chi tiết những điểm khiến dự án Cardano trở nên độc đáo. Chúng ta nên tìm hiểu ai là người đứng đằng sau nó. Dự án này được hỗ trợ bởi 3 chủ thể, tất cả đều phục vụ các chức năng khác nhau của hệ sinh thái. Thứ nhất là Cardano Foundation. Cardano Foundation là một công ty phi lợi nhuận. Đây là một Qũy được tạo ra với mục đích thúc đẩy sự phát triển của cộng đồng bằng cách làm việc với các doanh nghiệp và chính phủ và giáo dục cộng đồng về tiền kỹ thuật số. Cardano Foundation tương tự như Liên minh doanh nghiệp Ethereum hay OnChain – một đối tác của NEO, có nhiệm vụ kết nối NEO với các cơ quan chính phủ và doanh nghiệp. Thực thể thứ hai đó là IOHK. Đây là một công ty kỹ thuật của Hong Kong chuyên phát triển các giải pháp blockchain cho các tổ chức học thuật, các tập đoàn và chính phủ. Công ty này được lãnh đạo bởi Charles Hoskinson là cựu giám đốc điều hành của Ethereum (sau mâu thuẫn về Hard fork Ethereum Classic, Charles đã rời khỏi Ethereum) và Jeremy Wood cũng từng là trợ lý điều hành của Ethereum. IOHK có trách nhiệm phát triển những giải pháp công nghệ và ví cho Cardano. Ngoài Cardano, IOHK cũng hỗ trợ kỹ thuật cho một số blockchain khác trong đó có Ethereum Classic. Chủ thể thứ 3, đó là Emurgo Emurgo, một công ty Nhật Bản hỗ trợ các doanh nghiệp, hoặc các start-up trong việc tích hợp Blockchain vào hoạt động của họ. Như vậy, nhiệm vụ của Emurgo là kết nối các doanh nghiệp với Blockchain của Cardano. Mỗi thực thể này có nhiệm vụ riêng và hỗ trợ lẫn nhau trong tổng thể dự án.

Charles Hoskinson là 1 trong những chuyên gia Blockchain rất có sức ảnh hưởng trong giới công nghệ

Trong bài này chúng tôi sẽ phân tích về 2 khía cạnh độc đáo của Cardano, tạo ra lợi thế cạnh tranh mạnh mẽ cho đồng tiền này đó là:

  • Công nghệ phân lớp
  • Giao thức Proof of stake và công nghệ Ouroboros
  1. Công nghệ phân lớp

Hãy so sánh với Bitcoin và Ethereum để thấy đặc điểm vượt trội của công nghệ này. Đối với Bitcoin, tiền được chuyển từ ai? Khi nào? Và số lượng bao nhiêu? Đây là thông tin duy nhất mà Bitcoin có thể hỗ trợ. Tuy nhiên, như chúng ta đều biết, trong thế giới thực, việc chuyển nhượng, hay chuyển đổi giá trị không bao giờ chỉ đơn giản như vậy. Đối với mỗi giao dịch thực tế, chúng ta đều cần phải đưa ra các câu hỏi: các điều khoản và điều kiện chuyển tiền là gì? Tại sao lượng tiền này được chuyển, và các bên liên quan ở đây là ai? Đây được gọi là siêu dữ liệu ( metadata). Và Ethereum ra đời, đây là thế hệ blokchain thứ 2, cho phép tích hợp tất cả những thông tin giao dịch này vào blockchain. Ethereum đã kết nối giữa việc chuyển đổi giá trị thực với một hợp đồng thông minh chứa những siêu dữ liệu liên quan. Tuy nhiên, Ethereum lại không có sự tách biệt giữa những vấn đề kế toán và vấn đề kỹ thuật máy tính. Cả 2 dạng thông tin này được lưu trữ cùng nhau, và Ethereum không quan tâm đến việc một số siêu dữ liệu nào đó có cần thiết phải được đính kèm hoặc lưu trữ hay không. Đây là một vấn đề. Vì càng có nhiều dữ liệu được kèm theo trong mỗi giao dịch, thì chi phí giao dịch càng tăng và càng gây khó khăn cho việc lưu trữ những thông tin đó trên Blockchain.

Đó chính là lý do tại sao Cardano tách rời các dữ liệu thành 2 lớp riêng biệt.

  • Lớp thứ nhất, Cardano Settlement Layer (CSL), còn được gọi là lớp Thanh Toán: lớp này chịu trách nhiệm về những vấn đề liên quan đến kinh tế, và số dư tài khoản của tất cả người dùng. Đồng tiền Cardano (token ADA) được giao dịch trên lớp này. Hiểu đơn giản, tức là mọi code liên quan đến tài khoản, chuyển tiền, và token ADA đều nằm trên lớp CSL này.
  • Lớp thứ hai, Cardano Control Layer (CCL), còn gọi là lớp Kiểm Soát: tất cả các chức năng của hợp đồng thông minh, những dữ liệu về điều kiện, điều khoản và lý do của mỗi giao dịch đều được tạo ra và kiểm soát trên lớp này.

Việc tách biệt 2 lớp của Cardano mang lại nhiều lợi ích. Thứ nhất, nó cho phép bảo vệ sự riêng tư cho mỗi giao dịch vì một số giao dịch có thể thực hiện mà không cần bổ sung hay đính kèm với các dữ liệu (metadata) như yêu cầu của nền tảng Ethereum hay NEO. Thứ hai, nó cho phép cập nhật những tính năng trên mỗi lớp độc lập với lớp còn lại. Ví dụ như một tính năng chỉ được cập nhật trên lớp Kiểm Soát, mà không tác động hay gây nguy hiểm đến số dư của người dùng hoặc khả năng giao dịch của mạng lưới. Điều này tạo ra sự dễ dàng trong việc nâng cấp và tăng tính linh hoạt của hệ thống.

  1. Giao thức Proof of Stakes và công nghệ Ouroboros

Một điều quan trọng để hiểu về những cải tiến trong thế giới Blockchain đó là bạn phải hiểu về giao thức Proof of Stakes trong sự tương quan so sánh với giao thức Proof of Work.

Chúng ta đã biết Blockchain là cỗ máy của sự tin tưởng, do đó đồng thuận là cơ chế quan trọng của Blockchain. Một khối (block) ra đời, mạng lưới Blockchain phải đạt được sự đồng thuận để quyết định xem khối đó có phải là khối đại diện cho tất cả các giao dịch hợp pháp hay không. Vì vậy, nên những người quyết định khối hay còn gọi là “khóa block” có vai trò vô cùng quan trọng. Ai là người nắm quyền quyết định? Trả lời cho câu hỏi này cũng chính là giải đáp cho sự khác biệt của 2 giao thức PoW và PoS.

Proof of Work là gì?

Work là công việc, và Proof of Work là thuật toán bằng chứng công việc. Như chúng ta đã biết, muốn thiết lập một giao dịch thì những điều này cần phải xảy ra:

  • Các giao dịch sẽ được nhóm thành một khối gọi là các block.
  • Cộng đồng sẽ xác minh rằng các giao dịch trong mỗi block là hợp lệ
  • Để làm như vậy, thợ đào phải giải quyết một “câu đố toán học”, hay còn gọi là một bài toán, đây chính là bài toán bằng chứng công việc (Proof of Work)
  • Phần thưởng sẽ được trao cho thợ đào đầu tiên giải quyết hết từng bài toán riêng lẻ trong khối
  • Các giao dịch được xác minh sẽ được lưu trữ trong Blockchain công khai

Như vậy đối với giao thức PoW quyền lực sẽ nằm trong tay những thợ đào lớn, người có trong tay trang thiết bị máy tính hiện đại, đồ sộ vì năng suất và tốc độ giải toán của họ là nhanh nhất. Và điều này đặt ra một vấn đề đó là “cuộc tấn công 51%”. “Cuộc tấn công 51%” xảy ra khi một thợ mỏ hay một “mỏ đào” (mining pool) kiểm soát được 51% sức mạnh tính toán trong mạng lưới. Khi đó họ sẽ thao túng toàn bộ giao dịch và gian lận. Họ có thể tạo ra những khối giả mạo, và hủy bỏ hoàn toàn những khối hợp lệ mà cộng đồng khai thác được.

Một nhược điểm nữa là việc xác nhận block dựa trên PoW tiêu tốn rất nhiều tài nguyên cụ thể là tài nguyên máy tính và năng lượng điện. Bởi vì, tất cả các thợ đào đều phải cạnh tranh để trở thành người đầu tiên tìm ra câu trả lời cho bài toán (của các khối ứng cử). Và chỉ có một cách đó là họ phải dùng sức mạnh của máy tính, họ phải đầu tư trang thiết bị, những cỗ máy tính hiện đại nhất để tăng khả năng xử lý và giải toán.

Vậy còn Proof of Stake?

Nguy cơ về “một cuộc tấn công 51%” cũng là lý do chính cho sự ra đời của thuật toán Proof of stake. Thuật toán này nghĩa là bằng chứng cổ phần. Cổ phần ở đây được hiểu là % nguồn cung tiền (coin hoặc token) của một loại tiền kỹ thuật số cụ thể. Như vậy, trong khi đối với Proof of Work, quyền xác định Block thuộc về người thợ đào thì với Proof of Stake quyền quyết định này thuộc về những người đang nắm giữ chính đồng tiền đó. Điều này sẽ loại bỏ khả năng xảy ra một “cuộc tấn công 51%” bởi vì nếu ai đó nắm giữ 51% trữ lượng của một tài sản, họ sẽ không dại gì tạo ra một cuộc tấn công vào chính tài sản của họ. Bởi về mặt lý thuyết, bất kỳ cuộc tấn công nào nhắm vào tiền tệ kỹ thuật số chỉ làm mất giá trị của đồng tiền đó, hay nói cách khác là của những cổ phần mà họ sở hữu.

Cardano được đánh giá là công nghệ Blockchain 3.0 vơí những cải tiến so với các công nghệ trước

Cụ thể, thuật toán Proof-of-stake xảy ra khi một người  góp cổ phần vào loại tiền kỹ thuật số cụ thể để xác minh Block. Để tham gia vào việc xác minh, bạn cần chứng minh mình sở hữu một tỷ lệ cổ phần nhất định của đồng tiền đó. Như vậy trong hệ thống PoS tất cả các đồng tiền đã được tạo ra từ trước và số lượng không thay đổi, do đó, những người tham gia xác tín giao dịch không nhận được phần thưởng từ các khối, mà sẽ được nhận % của phí giao dịch. Và do đó, những người khai thác trong hệ thống PoS không được gọi là “”Thợ đào” (miner) mà là “Thợ rèn” (Forger).

Tóm lại, ngoài việc loại bỏ khả năng xuất hiện một “cuộc tấn công 51%”, Proof of Stake còn là một hệ thống công bằng hơn khi mọi người đều có thể trở thành người xác minh, không phân biệt quy mô khai thác mà chỉ quan tâm đến số lượng cổ phần (số coin hoặc token) mà họ nắm giữ. Điều này khuyến khích cộng đồng tham gia vào việc xác nhận giao dịch và tạo ra hệ thống dân chủ và phân cấp hơn.

Công nghệ Ouroborous, hơn cả một giao thức PoS!

Giao thức chính là một trong những điểm mạnh nhất của dự án Cardano. Chúng ta có thể so sánh nó với Ethereum và NEO. Ethereum vẫn đang sử dụng giao thức Proof of Work, đây là một bất lợi lớn, vì PoW hiện tại đã bị xem là lỗi thời, và Ethereum vẫn đang trong quá trình chuyển đổi sang PoS.

Trong khi đó, NEO đã sử dụng PoS, và còn phát triển nó thêm một bước, được biết đến với thuật ngữ “nút đồng thuận” (consensus node). Việc sử dụng “nút đồng thuận” làm chúng ta liên tưởng đến cách thức mà Thượng viện Mỹ đang hoạt động. Proof of Stake là giao thức mà tất cả mọi người trong hệ thống, ai sở hữu cổ phần (% đồng tiền kỹ thuật số) đều có thể tham gia xác minh. Liên tưởng đến nước Mỹ, nếu tất cả mọi người 323,1 triệu công dân đều được phép tham gia trực tiếp và quá trình đưa ra quyết định của chính phủ thì quả là thảm họa. Hãy tưởng tượng hàng triệu người cùng nhau cạnh tranh micro, tất cả đều hét lên những ý kiến của mình và cãi vã với nhau. Việc đưa ra các quyết định sẽ trở nên vô cùng chậm chạp. Vì vậy, thay vì làm những điều hỗn loạn như thế, toàn bộ mọi người sẽ bỏ phiếu, để bầu ra đại diện của họ là những thượng nghị sĩ, những người thay mặt cho họ đưa ra quan điểm. Giao thức của đồng NEO – dBFT vận hành mô phỏng đúng như quy trình này. Thay vì tất cả các thành viên sẽ tham gia vào quá trình xác nhận, làm cho tốc độ giao dịch giảm đi đáng kể, những người nắm giữ token NEO có thể bầu và chọn ra đại biểu. Những người đại biểu (có vai trò như người giữ sổ sách, kế toán)  sẽ duy trì mạng lưới cho tất cả mọi người. Do đó, NEO có thể chạy nhanh hơn, hiệu quả hơn, các quyết định cũng được tiến hành nhanh chóng hơn. Và hầu hết những người dùng khác trong hệ thống NEO có thể ở nhà, uống bia, chơi game và để máy tính ở chế độ ngủ.

Đồng thời, những đại biểu này sẽ phải cung cấp những thông tin để xác minh danh tính của họ, điều này khiến cho NEO phù hợp với các quy định về KYC và AML của các quốc gia.

Tuy nhiên hệ thống của NEO tạo ra một sự thiếu phân quyền, nhiều người gọi đây là “PoS không tinh khiết” bởi thay vì hàng ngàn người phê chuẩn phân tán trên khắp thế giới, thì việc quản trị lại tập trung vào một vài chục người phê duyệt. Và phần lớn các “nút đồng thuận” này vẫn đang được nắm giữ bởi đội ngũ sáng lập và phát triển của NEO. Mặc dù họ thông báo rằng đến quý I năm 2018, NEO sẽ nắm giữ ít hơn 2/3 số nút mạng và sẽ tiếp tục giảm dần theo thời gian, nhưng dù sao đi nữa, NEO sẽ không bao giờ có được sự phân cấp như các nền tảng PoS thuần chủng khác.


Cũng giống như NEO, Cardano cũng sử dụng PoS và “các nút đồng thuận” tuy nhiên quá trình “bầu cử” ra các đại diện ở các nút này khác hẳn với NEO. Công nghệ này được gọi là Ouroboros. Với Ouroboros, công việc bầu chọn ra các đại diện sẽ được lập trình tự động để lựa chọn một cách ngẫu nhiên. Và nó tuân theo quy tắc đó là nếu lượng token bạn nắm giữ càng nhiều thì khả năng bạn được chọn làm đại diện xác nhận khối càng lớn. Giống như trò chơi xổ số, bạn càng mua nhiều vé số thì tỷ lệ trúng của bạn càng cao. Các thành viên có thể kết hợp các cổ phần ADA với nhau để tăng xác suất trở thành đại diện. Tuy nhiên, điểm đặc biệt nhất của Ouroboros đó là việc một người được chọn làm đại diện không có nghĩa là anh ta trở thành đại diện mãi mãi, trong toàn bộ thời gian. Bởi vì, thời gian trong hệ thống Ouroboros được chia thành các Epoch còn gọi là các kỷ nguyên. Mỗi kỷ nguyên này có thể kéo 20 phút hoặc là một con số tùy ý. Trong mỗi Epoch sẽ có những Slot, hay còn gọi là các khối cần được khai thác, xác nhận. Ouroboros sẽ chạy một thuật toán ngẫu nhiên để chọn ra một người giữa token nào đó trở thành một đại diện (nút đồng thuận) cho mỗi slot. Sau khi một đại diện đã làm xong công việc của mình, đó là xác nhận xong 1 slot, thì hệ thống lại chọn một đại diện ngẫu nhiên cho slot tiếp theo. Sau khi tất cả các Block đều được xác nhận, tức là khi kết thúc 1 kỷ nguyên thì tổng số phần thưởng sẽ được tập hợp lại và chia cho những đại diện đã tham gia vào việc xác nhận. Như vậy hoạt động của mỗi đại diện trong một kỷ nguyên giống như một ca làm việc của một nhân viên KFC với độ dài thời gian không được xác định trước. Và cũng như không ai có thể biết trước những thành viên nào sẽ được chọn làm đại diện cho các Slot tiếp theo. Điều này sẽ hạn chế những nhược điểm của NEO khi nhiều người e ngại NEO là mất đi tính phân quyền, và quyền quản lý tập trung vào một số đại diện cố định nào đó. Đây chính là đặc điểm tiên tiến nhất của Blockchain Cardano so với những nền tảng hợp đồng thông minh hiện nay như Etherum hay NEO.

Công nghệ này là thành quả của sự hỗ trợ phát triển của Đại học Edinburgh, Đại học Connecticut, IOHK và Học viện Công nghệ Tokyo.

Bên cạnh 2 ưu điểm đã phân tích: công nghệ phân lớp và giao thức Ouroboros, Cardano còn có thêm những điểm mạnh khác như Ngôn ngữ lập trình, Ví, Mô hình quản trị, Kho bạc của dự án. Tuy nhiên vì dung lượng giới hạn của bài viết, chúng tôi sẽ trình bày những vấn đề này ở một bài phân tích khác.

Theo lộ trình thì quý II năm 2018, Cardano sẽ cho ra đời phiên bản thứ hai với nhiều tính năng mới được cập nhật về giao thức cổ phần Ouroboros, ví, cũng như việc phát hành thẻ ghi nợ debit card. Đồng thời họ còn dự kiến nâng cấp bảo mật, gồm nhiều chữ ký và địa chỉ lượng tử nhằm phục vụ tham vọng tạo ra một Blockchain đủ mạnh để chống lại sự tấn công của máy tính lượng tử trong tương lai. Với tất cả những gì Cardano đang có, nếu như họ tiếp tục hoàn thành những lời hứa của mình trong quý II, thì chắc chắn giá trị của ADA token trên các sàn giao dịch sẽ còn tiếp tục “xây thành đắp lũy” trong năm 2018.

 

Lizzie Tran (BCA)
BÌNH LUẬN
Tin cùng chuyên mục