CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ 4 – NẮM BẮT HAY LẠI BỎ LỠ MỘT LẦN NỮA?

Ngày: 21/12/2017 lúc 20:41PM

Năm nay, thế giới đã chứng kiến một sự kiện rất đặc biệt trong lịch sử, lần đầu tiên một robot được trao quyền công dân. Và tháng 7 vừa rồi, chúng ta cũng được xem một cuộc tranh luận chưa từng có trong tiền lệ, giữa Sophia – công dân robot đầu tiên với Han, một người máy khác trong khuôn khổ triển lãm công nghệ tại Hồng Kông. Người chủ trì cuộc tranh luận này là ông Ben Goertzel – trưởng nhóm nghiên cứu Robot của công ty Hanson, “cha đẻ” của cả 2 người máy trên. Hình ảnh một con người đứng giữa 2 cái máy, cả 3 tranh luận với nhau về các đề tài cuộc sống, vũ trụ, tình yêu của “họ” đối với khoa học viễn tưởng… Và không chỉ tranh luận, “họ” còn pha trò, chọc cười khán giả. Cảm giác của tôi đó là “wow, chuyện gì đang xảy ra vậy?, Robot và người trò chuyện vui vẻ với nhau như những người bạn, và những đồng nghiệp ư? Và những cái máy giờ đây có thể làm khó tôi bằng các câu hỏi tu từ, và hiểu tôi đến mức biết rằng điều gì sẽ khiến tôi bật cười??”. Có lẽ không chỉ riêng tôi, mà rất nhiều người chứng kiến cuộc tranh luận cũng phải ngỡ ngàng vì những gì mà khoa học công nghệ có thể làm.Thế giới đang đổi thay một cách chóng mặt, nhanh hơn bất kỳ điều gì chúng ta có thể tưởng tượng. Và công nghệ Robot cũng chỉ là một phần của quá trình đó. Qúa trình mà gần đây chúng ta nghe nói đến rất nhiều – Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4.

Sophia – robot thông minh đã làm tốn rất nhiều giấy mực của giới truyền thông vì sự tiến bộ vượt bậc của mình

3 cuộc Cách mạng công nghiệp (CMCN) trước đây, vì lý do địa lý cũng như yếu tố chính trị xã hội, Việt Nam đã bỏ lỡ cả 3 lần. CMCN lần thứ nhất diễn ra vào cuối thế kỷ thứ 18, đầu thế kỷ 19. Xuất phát từ nước Anh với ngành dệt may. Lúc bấy giờ, các nhà máy dệt đều phải đặt gần sông để lợi dụng sức nước chảy, gây rất nhiều bất tiện. Năm 1784, James Watt – phu tá thí nghiệm của một trường đại học đã phát minh ra máy hơi nước, và nhờ đó nhà máy dệt có thể đặt ở bất cứ nơi đâu và năng suất dệt tăng gấp 40 lần. Đây là phát minh mở đầu của quá trình cơ giới hóa, và sau đó là sự ra đời của đầu máy xe lửa hay tàu thủy chạy bằng hơi nước thay thế cho mái chèo và những cánh buồm 1807. Tại Việt Nam lúc này là phong trào khởi nghĩa Tây Sơn và sau đó là sự thống trị của Nhà Nguyễn, một trong những triều đại thường xuyên thi hành chính sách bế quan tỏa cảng. Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 2 vào đầu thế kỷ 20, đánh dấu bằng việc sử dụng năng lượng điện và dây chuyền sản xuất hàng loạt. Lần này là nước Mỹ với sự đi đầu của hãng xe hơi Ford, với những nhà phát minh lỗi lạc như Thomas Edison, Nikola Tesla, và Đức với hệ thống các-ten, những liên minh độc quyền mức độ cao. Cuối thế kỷ 20, thế giới chứng kiến thêm một cuộc Cách Mạng Công Nghiệp nữa. Đây là thời kỳ phát triển của máy tính, quy trình sản xuất tự động, đi đầu là các doanh nghiệp Nhật Bản. Nước ta vào thời điểm này đang trải qua giai đoạn ác liệt nhất của cuộc chiến tranh chống Mỹ, và sau đó là thời kỳ “đêm trường” bao cấp, đóng cửa với bên ngoài do đó, không biết đến, và cũng không có khả năng để tận dụng cơ hội này.

3 cuộc Cách Mạng đã qua đã mang lại sự giàu có và thịnh vượng cho những quốc gia nắm bắt được nó

Năm 2013, một từ khóa mới là “công nghiệp 4.0” bắt đầu nổi lên xuất phát từ một báo cáo của chính phủ Đức, đề cập đến quá trình kết hợp các hệ thống thực và ảo, Internet kết nối vạn vật (IoT), và các hệ thống dịch vụ kết nối Internet (IoS). Nói cách khác cuộc Cách Mạng này sẽ xóa nhòa ranh giới giữa vật lý hữu hình, số hóa và sinh học. Vạn vật được kết nối với nhau, và với internet, từ cái nhà chúng ta ở, cái xe chúng ta đi cũng trở nên thông minh hơn bao giờ hết, có khả năng suy nghĩ, thấu hiểu tình trạng sức khỏe, cảm xúc của con người và giúp chúng ta xử lý hầu hết mọi công việc. Dưới đây là một số công nghệ tiêu biểu nhất không thể bỏ qua

– Robot cao cấp: những robot thông minh, có thể suy nghĩ, biểu cảm thậm chí có cảm xúc như con người là một điều mà các nhà sáng chế đang hướng đến. Sophia là đại diện cho thế hệ đầu của những robot đó.

– Xe tự lái: có thể xử lý một lượng lớn dữ liệu cảm biến từ các radar, máy ảnh, máy đo khoảng cách bằng sóng siêu âm, GPS và bản đồ để điều hướng các tuyến đường và xử lý tình huống giao thông phức tạp mà không cần bất kỳ sự tham gia nào của con người

– Công nghệ in 3D: một sản phẩm được thiết kế trên máy tính và “in chụp” qua máy in 3D tạo nên hình hài vật thể bằng các lớp vỏ vật liệu chuyên dụng. Ngày 3/8/2015, FDA (Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ) đã thông qua sản phẩm thuốc Spritam của công ty dược Aprecia đây là sản phẩm thuốc đầu tiên được sản xuất bởi công nghệ in 3D. Hoặc gần đây 3/2017, Công ty Apis Cor ở Nga đã xây xong một ngôi nhà 38 m2 với đầu đủ các bộ phận và đường dây điện chỉ trong một ngày nhờ công nghệ in 3D tự động hóa. Qủa là vĩ đại nếu khi hiện nay những cỗ máy kỳ diệu này có thể tạo ra gần như mọi thứ từ các phần tinh vi của máy bay phản lực, thiết bị y học, đến máy tính xách tay hay những bộ bikini cho phụ nữ, thậm chí chúng ta có thể kỳ vọng việc cấy ghép gan bằng công nghệ in 3D!

– Công nghệ Blockchain: Đây là công nghệ đứng sau các đồng tiền điện tử (tiền kỹ thuật số). Thông thường tất cả chúng ta khi thực hiện một giao dịch tài chính đều cần bên thứ 3 (thường là Ngân Hàng) đứng ra đảm bảo và xác tín giao dịch đó đã xảy ra với các điều khoản trên hợp đồng. Tuy nhiên công nghệ Blockchain cho phép người tham gia giao dịch có thể giao dịch với nhau mà không cần phải tin tưởng lẫn nhau, cũng như không cần đến bên thứ 3 nào. Với công nghệ này, bạn sẽ trở thành ngân hàng của chính mình. Tất cả quy trình đều được xử lý nhanh chóng bằng hệ thống Internet và không cần bất kỳ thủ tục pháp lý nào. Blockchain được ví như một cuốn sổ cái công khai mà tất cả tài khoản thành viên của mạng lưới Blockchain đều có thể kiểm tra thông tin các giao dịch mọi lúc mọi nơi. Không có bất cứ nhân nào có thể đơn phương xóa bỏ, thay đổi hay lật ngược hợp đồng. Nó cũng giúp hạn chế các rủi ro tài chính liên quan đến khủng hoảng kinh tế, hay bất ổn chính trị xã hội.

– Công nghệ sinh tổng hợp: Đây là một ứng dụng mới của kỹ thuật di truyền, là việc ứng dụng khoa học, công nghệ và kỹ thuật trong việc thiết kế, sản xuất hoặc sửa đổi các vật liệu di truyền sống, hoặc việc xây dựng hệ thống sinh học và sinh hóa để thực hiện các cải thiện những chức năng sinh học cũ hoặc tạo ra những chứ năng mới không tồn tại trong tự nhiên. Công nghệ này có thể giúp chúng ta tùy biến những cơ thể sống bằng cách sửa lại AND. Đặt những vấn đề đạo đức qua một bên, những tiến bộ này sẽ không chỉ tác động sâu sắc ngay tức thì về mặt y học mà còn về nông nghiệp và sản xuất nhiên liệu sinh học.

Cách Mạng Công Nghiệp 4.0 được dự đoán là sẽ có ảnh hưởng mạnh mẽ đến thế giới vượt xa những lần trước

Các chuyên gia nhận định xu hướng của CMCN 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ, và lần đầu tiên trong lịch sử, Việt Nam đứng trước cơ hội cũng như có những điểu kiện cơ bản để nắm bắt cơ hội này. Tuy nhiên, CMCN 4.0 cũng tạo ra rất nhiều thách thức. Với những tiến bộ kể trên, hấu hết các hoạt động lao động của con người sẽ được thay thế bằng người máy. Các quốc gia phát triển chủ yếu dựa vào thế mạnh tài nguyên thiên nhiên cũng bị đe dọa, thay vào đó là sự lên ngôi của những quốc gia có nền kinh tế tri thức phát triển.Một điều có thể nhận ra đó là, không phải ngẫu nhiên mà một quốc gia bảo thủ có tiếng như Ả Rập Xê Út lại là nước đầu tiên cấp quyền công dân cho robot ngay tại hội nghị sáng kiến đầu tư tương lai. Năm nay họ phải chịu mức thâm hụt ngân sách khoảng 53 tỷ USD vì giá dầu hạ, cũng như một sự thực đó là nguồn tài nguyên dầu mỏ của họ sẽ trở nên cạn kiệt và cái họ cần bây giờ chính là sự đầu tư, và là đầu tư vào tri thức, công nghệ. Vì thế nên việc nước này trao quyền công dân cho một Robot mang ý nghĩa biểu tượng rất lớn, đánh dấu ý thức của các quốc gia đối với nền kinh tế tri thức hiện nay. Và điều này cũng đặt ra câu hỏi lớn cho chúng ta, về việc định vị lại vai trò của con người trong tương lai, trong chính thế giới mà chúng ta tạo dựng.


Nguyễn Tiến Dũng (Founder BCA Viet Nam)
BÌNH LUẬN
Tin cùng chuyên mục