Tiền kỹ thuật số - "Vịnh tránh bão” mới của các nhà đầu tư, góc nhìn từ khủng hoảng tài chính 2008.

Ngày: 10/07/2017 lúc 10:19AM

KỲ 2: SỰ TẮC TRÁCH CỦA CHÍNH PHỦ VÀ NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG TRONG CẢNH BÁO VÀ ĐỐI PHÓ VỚI KHỦNG HOẢNG

> Kỳ 1: Nguyên nhân của cuộc khủng hoảng và thiệt hại của các nhà đầu tư

> Kỳ 3: Tiền kỹ thuật số - Giải pháp đến từ " Tâm bão "

Trong kỳ trước, chúng tôi đã đề cập đến những nguyên nhân tiêu biểu dẫn đến cuộc khủng hoảng năm 2008, làm xói mòn niềm tin của người dân, giới đầu tư và các tổ chức tài chính. Tiếp theo đây chúng tôi sẽ phân tích một khía cạnh khác, liên quan đến sự thất bại trong việc ngăn ngừa, ứng phó với khủng hoảng của Chính phủ và ngân hàng trung ương Mỹ.

Ta có thể nhìn thấy một đặc điểm của cuộc khủng hoảng lần này đó là, cuộc khủng hoảng xuất hiện bất ngờ và nhanh chóng mà không có bất kỳ cảnh báo chính thức từ Chính phủ và FED. Đồng thời, cuộc khủng hoảng lần này nổ ra tại nước Mỹ, đầu tàu của nền kinh tế thế giới, một quốc gia được coi là có thông tin công khai và chính xác cùng những đội ngũ cố vấn dày dạn kinh nghiệm và những công cụ nghiên cứu tốt nhất thế giới. Tuy nhiên cho đến khi khủng hoảng xảy ra và leo thang thì không hề có một cơ quan nào đưa ra lời cảnh báo, cũng như nhận định tương đối chắc chắn cho diễn biến của cuộc khủng hoảng trong tương lai.

Nguyên nhân lớn của cuộc khủng hoảng đến từ sự buông lỏng quản lý của chính quyền Mỹ

Nguyên nhân của việc thất bại trong ngăn ngừa và dự báo khủng hoảng đó là sự buông lỏng quản lý thị trường tài chính và bất động sản của Chính phủ. Nợ bất động sản dưới chuẩn trước năm 2000 chiếm tỷ lệ rất thấp trong thị trường cho vay thế chấp của Mỹ nhưng sau năm 2000 các khoản vay dưới chuẩn tăng với tốc độ chóng mặt. Đến năm 2006, nợ dưới chuẩn chiếm đến 25% thị trường tín dụng thế chấp Mỹ. Bên cạnh đó, Chính phủ và FED cũng tỏ ra quá thờ ơ đối với sự phát triển của thị trường “chứng khoán phái sinh”. Thị trường CDO năm 2000 chỉ là 275triệu USD tăng vọt lên 4,7 ngàn tỷ vào năm 2006. Rõ ràng con số tăng tưởng này là quá khủng khiếp nhưng Chính phủ và Cục dự trữ liên bang Mỹ lại không nhận ra điều gì bất thường và để các ngân hàng  mặc sức “tự tung tự tác” với các khoản “chứng khoán hóa” nợ dưới chuẩn của mình. Về mặt pháp lý, vấn đề thất bại trong quản lý còn thể hiện ở việc ban hành đạo luật Gramm-Leach-Bliley từ tháng 11/1999. Đây là đạo luật thay thế cho đạo luật Glass-Steagall năm 1933. Đạo luật Glass-Steagall ban hành trong thời kỳ Đại khủng hoảng, nhằm tách biệt các hoạt động của ngân hàng thương mại khỏi đầu tư vì tồn tại sự mâu thuẫn lợi ích giữa việc phát hành cổ phiếu và tài trợ mua cổ phiếu cho nhà đầu tư. Triết lý đạo luật Glass-Steagall là những ngân hàng nhận tiền gửi không nên tham gia vao hoạt động đầu tư rủi ro mà các ngân hàng đầu tư chuyên làm. Các ngân hàng thương mại phải an toàn và an phận. Ngân hàng đầu tư có thể gánh rủi ro nhưng nếu thất bại sẽ gây thiệt hại cho chủ sở hữu chứ không phải người đóng thuế hay người gởi tiền. Khi không còn đạo luật này nữa, các ngân hàng lớn giữ tiền gửi của người dân đã tham gia ồ ạt chưa từng thấy vào các hoạt động đầu tư với mức lợi nhuận kỳ vọng cao nhưng rủi ro cũng cao hơn. Các ngân hàng này quá lớn nên sự sụp đổ của chúng đã đánh sập cả hệ thống tài chính.

Những quyết định của FED về lãi suất đã ảnh hưởng rất lớn dẫn đến khủng hoảng tài chính vào 2008

Bên cạnh việc nới lỏng quản lý là sự thất bại trong việc sử dụng các công cụ của chính sách tiền tệ, đặc biệt là lãi suất. Như đã đề cập, sau khi “bong bóng” Dotcom vỡ vào năm 2001, nền kinh tế Mỹ rơi vào suy thoái, FED đã thực hiện chính sách tiền tệ nới lỏng cụ thể là liên tục hạ lãi suất. Chính sách này đã khiến nền kinh tế có dấu hiệu phục hồi, nhưng sau đó FED đã liên lục giữ mức lãi suất thấp dưới 1% trong 1 thời gian dài lại khiến nó phản tác dụng, nguồn tiền dồi dào đó đã đổ vào thị trường nhà đất khiến cho chỉ trong vòng 1 thập kỷ, nước Mỹ tạo ra 2 “bóng ma” kinh dị đó là “bong bóng dotcom” trên thị trường chứng khoán và nay là “bong bóng bất động sản”. Khi đã tạo ra “bong bóng”, một lần nữa, chính sách lãi suất lại là một trong những nguyên nhân trực tiếp khiến quả bong bóng này nổ tung. Tư giữa năm 2004, trước lo ngại của tình hình lạm phát, FED đã liên tiếp tăng lãi suất từ 1% lên 5,25% vào năm 2006, khiến lãi vay trở thành một áp lực quá lớn đối với người mua nhà. “Bong bóng” bất động sản bắt đầu nổ và nhanh chóng lan sang thị trường tín dụng cuối cùng là khủng hoảng tài chính toàn cầu. Với những gì đã xảy ra, việc tăng giảm lãi suất mà thiếu đi các tiêu chuẩn cho vay cũng như không có những giải pháp để hấp thụ và trung hòa nguồn vốn đã khiến việc điều tiết kinh tế của chính phủ trở thành một vòng luẩn quẩn, và gây thiệt hại sâu sắc cho các nhà đầu tư cũng như toàn bộ nền kinh tế.

Ngoài sự thất bại trong quản lý rủi ro, Chính phủ và ngân hàng trung ương còn tỏ ra lung túng và bất lực đối với việc đối phó và xử lý khủng hoảng. Để giải cứu nền kinh tế, Ngân hàng Trung ương Mỹ cũng như các nước Anh, Nhật và EU đã phải cắt giảm lãi suất hàng loạt. Đồng thời, FED cũng quyết định bơm tiền vào thị trường để cải thiện thanh khoản và mua lại nợ xấu của các ngân hàng. Trước khi được thông qua vào ngày 13/10/2008, kế hoạch hỗ trợ lớn chưa từng có trong lịch sử đã vấp phải rất nhiều sự phản đối tại Quốc hội Mỹ. Đặc biệt, vào ngày 29/09/2008, Hạ viện bất ngờ không thông qua kế hoạch. Thông tin này đã tạo ra một đòn chí mạng đối với phố Wall, khiến chỉ số Dow Jones trải qua ngày giảm điểm tồi tệ nhất trong lịch sử. Trong phiên giao dịch này chỉ số Dow Jones đã giảm tới 777,68 điểm (7%) làm cho tình hình càng trở nên trầm trọng. Chỉ 1 tuần sau đó Chính phủ Mỹ lại thông qua gói cứu trợ lên đến 2,25 nghìn tỷ đô lớn hơn rất nhiều con số 700 tỷ dự kiến ban đầu. Rõ ràng những sự kiện trên thể hiện sự mâu thuẫn và lúng túng của Chính phủ trong việc đối phó với khủng hoảng. Đồng thời, việc bơm một lượng tiền khổng lồ vào nền kinh tế khiến cho tất cả chúng ta, đặc biệt là giới đầu tư có quyền hoài nghi về giá trị thật sự của những đồng tiền mình đang nắm giữ bởi vì suy cho cùng tiền tệ không có giá trị tự thân mà giá trị của nó là do con người gắn vào và quy ước với nhau. Điều gì xảy ra với niềm tin vào hệ thống vận hành tài chính thì cũng sẽ xảy đến với đồng tiền mà nó ban hành.

Trên đây là một nguyên nhân khác khiến cho giới đầu tư bị mất mát niềm tin vào hệ thống điều tiết kinh tế của chính phủ và các ngân hàng. Chính điều này đã tạo động lực, thôi thúc các nhà đầu tư tìm kiếm môt hướng đi khác, một phương thức thanh toán và danh mục đầu tư mới, không bị kiểm soát và không chịu tác động từ những sự quản lý, điều tiết của Chính phủ cũng như bên thứ ba, ví dụ ngân hàng. Trong kỳ sau, chúng tôi sẽ giới thiệu về lĩnh vực mới này – tiền kỹ thuật số, “vịnh tránh bão” mới cho các nhà đầu tư.

Còn tiếp


>> Bài học đầu tư: Bong bóng Dotcom và những dòng tiền dễ dãi

Lizzie Tran (BCA)
BÌNH LUẬN
Tin cùng chuyên mục